Göç ve Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar

İnsan sağlığı, biyolojik faktörlerin yanı sıra sosyal, ekonomik ve çevresel faktörlerden de etkilenmektedir. Bu faktörlere sağlığın belirleyicileri denilmektedir.  Sağlığın belirleyicileri olarak; yaş-cinsiyet ve yapısal faktörler, bireysel yaşam tarzı faktörleri, sosyal ve toplumsal ağlar, tarım ve gıda üretimi, eğitim, çalışma alanı, yaşam ve çalışma koşulları, işsizlik, su ve sanitasyon, sağlık hizmetleri, konut, genel sosyoekonomik, kültürel ve çevresel koşullar sayılabilir. Bir durum, sağlığı negatif ya da pozitif anlamda doğrudan etkileyebilir (direkt-dolaysız etki) ya da sağlığın belirleyicilerinden dolaylı olarak etkilenir (indirekt-dolaysız etki).

Şekil.1 Sağlığın Belirleyicileri

 

Savaş ve göç olgusu söz konusu olduğunda, sağlığın belirleyicilerinin ve sağlıkla ilgisizmiş gibi görünen pek çok faktörün insan sağlığını önemli derecede etkilediğini görmekteyiz. Göç süreci boyunca; insan hakları ihlalleri, psikososyal riskler, fiziksel-kimyasal-biyolojik etkenler (kimyasal biyolojik radyolojik nükleer tehditler-KBRN silahları), yetersiz bakım, kazalar ve yaralanmalar, cinsiyet ayrımcılığı ve yaşanan diğer zorluklar karşımızdaki ölüm ve hastalıklar tablosunu devasa boyutlara ulaştırmaktadır.

 

Göç öncesinde, göç esnasında ve göç sonrasında yaşanan olaylar, kronik hastalıkların kötüleşmesini hızlandırmaktadır. Göç öncesi dönemde; yaşadıkları ülkenin sağlık sistemi zaten çökmüş durumdadır. Hastalık sıklıklarında artış olmuş, hastalık takipleri aksamaya başlamıştır. Göçe zorlayan nedenlerin (savaş, salgın gibi) ve travmatik olayların hızla artması ile bulaşıcı olmayan hastalıklar (BOH) artmaktadır. Ani gelişen göçün kronik hastalığı olanlara etkisi sonucunda gelişen fiziksel yaralanmalar, sekonder enfeksiyonlar, glisemik kontrolün yapılamaması ya da yetersiz yapılması akut travma kontrolünü zorlaştırmaktadır. Zorla yerinden edilme; kullanılan ilaç ve tıbbi malzemelerin, daha önceki reçetelerin ve tıbbi dosyaların yitirilmesine de neden olmaktadır.

 

Yaşam koşullarının bozulması; barınma, su ve besinlere düzenli ulaşamama, fiziksel egzersiz yapamama sıkıntılarını beraberinde getirmektedir. Sağlık hizmetlerine erişememenin en önde gelen nedenleri olan sağlık merkezlerinin yıkılmış olması, sağlık hizmet sunucularının yetersiz olması, elektrik ve yeterli temiz suyun olmaması özellikle diyalize gereksinim duyan kronik böbrek yetmezliği olan hastalar için hayati tehdit taşıyabilmektedir.

 

Canlarını kurtarabilmek için göç dönemi içine giren bu kitleler; bu evrede kaçakçılık, insan ticareti, sürecin uzunluğu ve zorluğu ile karşı karşıya kalmakta, tek başına ve kitlesel göçlerle sadece BOH değil tüm sağlık hızla kötüleşmektedir. Aşırı soğuk ve sıcak, aşırı efor, kimyasallara maruziyet, ilaç ya da tıbbi malzemelere erişememe ve stres de insanları etkilemektedir.

Foto2. Elinde ekmek olan göçmen çocuk

 

Varılan ve yerleşilen ülkede ise hizmetlere erişimdeki ve yasal durumdaki zorluklar sağlığı doğrudan etkilemektedir. Yoksulluk ve dışlanmışlık BOH konusunda durumun daha da vahimleşmesine neden olmaktadır. Bu kırılgan gruplar, yeni yerleşim yerlerinde daha hareketsiz kalmakta, kötü konut ve sanitasyon ortamında sağlıksız bir yaşam tarzını benimsemekte ve sağlıksız bir şekilde beslenmektedirler. Çalışma koşulları da stresli olabilmektedir. Uzun çalışma saatleri, beden gücü gerektiren riskli işler, düşük ücret, kötü vardiya koşulları ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Sigara, alkol ve madde bağımlılığı sorunlarında artış olmaktadır. Ayrıca ülkede uygulanan BOH kontrol programlarına erişememe ve cinsel yolla bulaşan hastalıklarla ilgili durumların ve komplikasyonların oluşturduğu kronik yan etkiler karşımıza çıkmaktadır.

 

Bir sonraki yazımızda ülkemizde Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin BOH’larına  odaklanacağız. Yorumlarınız ve fikirleriniz bizim için değerlidir. Lütfen bizimle paylaşmayı ihmal etmeyiniz. Etrafınızda sağlık hizmetine ihtiyacı olan herhangi bir göçmen görüyor musunuz? Ülkenizin göçmen sağlığı politikaları hakkında ne düşünüyorsunuz? Yorumlarınız yeni makaleler yazmamızda bize yol gösterecektir. Bize epicmigrations@gmail.com adresinden veya sosyal medya hesaplarımızdan ulaşabilirsiniz. Okuduğunuz için teşekkürler.

 

Kaynakça

  1. Şekil.1: Mark Exworthy, Policy to tackle the social determinants of health: using conceptual models to understand the policy process, Health Policy and Planning, Volume 23, Issue 5, September 2008, Pages 318–327, https://doi.org/10.1093/heapol/czn022
  2. DENİZ, A., & YILDIRIM, Y. (2018). Göçün Başka Bir Boyutu: Kronik Hastalıklar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 27(3), 261-273.
  3. Castelli, F., Tomasoni, L. R., & El Hamad, I. (2014). Migration and chronic noncommunicable diseases: is the paradigm shifting?. Journal of Cardiovascular Medicine, 15(9), 693-695.
  4. Kristiansen, M., Mygind, A., & Krasnik, A. (2007). Health effects of migration. Danish medical bulletin, 54(1), 46-47.
  5. Habib, S. H., & Saha, S. (2010). Burden of non-communicable disease: global overview. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 4(1), 41-47.
  6. Kunst, A. E., Stronks, K., & Agyemang, C. (2011). Non-communicable diseases. Migration and health in the European Union, 1(116).
  7. Marmot, M., & Wilkinson, R. (Eds.). (2005). Social determinants of health. Oup Oxford.
  8. Davies, A. A., Basten, A., & Frattini, C. (2009). Migration: a social determinant of the health of migrants. Eurohealth, 16(1), 10-12.
  9. Agyemang, C., & van den Born, B. J. (2019). Non-communicable diseases in migrants: an expert review. Journal of travel medicine, 26(2), tay107.
  10. NON-COMMUNICABLE DISEASES AND MIGRATION. 2018
  11. Prevention and control of noncommunicable diseases in refugees and migrants. 2019

 

Kapak Fotoğrafı Kaynağı:

https://www.evrensel.net/haber/400978/koronavirus-doneminde-kayit-disi-calisan-gocmen-isciler

Foto2. https://www.haberturk.com/adana-haberleri/75701929-gocmenleri-avrupaya-goturuyoruz-diye-adanaya-getirdilercogu-afganistanda-savastan-kacan

 

Şekil Kaynağı:

http://www.ibrahimbayraktar.net/2014/06/saglk-hastalk-ve-toplum.html

Nil İrem Alakuş
Nil İrem Alakuş
Nil İrem Alakuş 2000 yılında doğmuştur. Arifiye Necmettin Erbakan Fen Lisesi'nden 2018 yılında mezun olmuştur. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim görmektedir. Genç Yeryüzü Doktorları'nda gönüllü olarak görev almaktadır. Hayat Sağlık ve Sosyal Hizmetler Vakfı'nda göç alanında okumalar ve araştırmalar yapmaktadır. Araştırmaları mülteci kampları ve mültecilerin sağlık sorunları üzerinedir. Bu alanlarda Konak Sağlık ve Sosyal Bilimler Dergisi'nde makaleler yayınlamaktadır.

Türkiye’deki Göçmenler için Planlanan İmmünizasyon Programları

İmmünizasyon (immunization) yahut aşılama, uygulanan kişinin bulaşıcı bir etkene maruz kalması durumunda hasta olmasını engelleyecek bir koruyucu bağışıklık sistemi yaratma tekniğine verilen isimdir. Oldukça...

Ahmed

  Benim adım Ahmed. Irak’ta doğdum. Irak Devrimi'ne kadar güzel bir hayatım vardı. Devrimin olduğu zamanlar sadece 16 yaşındaydım. Bir dakika içinde hayatım değişti. Bir...

Geçici Koruma Altındaki Suriyelilere Uygulanan Bağışıklama Hizmetleri

Anne-babalarının aksine, göç sürecinde özellikle çocuklar ve adolesanlar Genişletilmiş Bağışıklama Programı'nda (kızamık, difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, BCG) bulunan aşılardan yoksun kalmaktadır. Suriye’den göçle...

Canan 2

Çok acı çektim ve doktora gittim. Doktorum bana dedi ki: “Küçük bir rahatsızlığınız var ama devam edebilirsiniz. Bu büyük bir sorun değil. Her şey...

Emine

İsmim Emine. Otuz iki yaşındayım. Suriye'de doğdum, orda evlendim ve otuz yaşıma kadar da orda yaşadım. Ülkemin güzel günlerine de kötü günlerine de şahitlik...

Canan

  Benim adım Canan. Sivas'ta doğdum ve İstanbul'da büyüdüm. Bir kız kardeşim ve bir de abim var. 18 yıldır Şikago'da yaşıyorum. Biz çocukken babam geçimini...