Türkiye’deki Göçmen Politikası ve Göçmen Sağlığı Uygulamaları

Türkiye’deki göçmenlere ve mültecilerin hukuki statüsüne karşı uygulanan göç politikaları, Birleşmiş Milletler tarafından imzalanan Mültecilerin Hukuki Statüsüne ilişkin Cenevre Sözleşmesi (1951) esas alınarak düzenlenmektedir. Cenevre Sözleşmesine göre, Türkiye tarafından verilen ‘göçmen’ statüsü sadece Avrupa ülkelerinden gelenler içindir. Göçmenler için ayrıca kullanılan farklı kavramlar vardır: yabancılar, yurtsuzlar, göçebeler, ülkesinden çıkarılmış kişiler vb. 2007’de başlayan Suriye iç savaşın bir neticesi olarak ülkemize gelen Suriyeliler ‘Yabancılar Kanunu ve Uluslararası Koruma’ kanunu gereğince geçici korumamız altındalar.  Bu yönetmeliğe göre ‘Geçici koruma’, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından koordine ediliyor. Şehirlerde bu hizmetin verilmesinden öncelikle vali sorumludur. Geçici koruma altındaki Suriyeliler için sağlanan sağlık hizmetleri, Sağlık bakanlığı ve AFAD tarafından verilen direktiflerin oluşturduğu Geçici Koruma Yönetmeliği’nde belirtilen esaslara dayanmaktadır. Günümüzde, kurulmuş olan sağlık merkezleri özellikle Suriyelilere hizmet vermenin yanı sıra, ülkemizde bulunan vatansız insanlara ve yabancılara da hizmet veriyor.

Fotoğraf: Geçici Koruma Altındaki Göçmen Kampları, Türkiye

Geçici konaklama merkezinde sağlık hizmetini acil müdahale ekipleri, toplum sağlığı ve geçici hastane personelleri sunmaktadır. Yerleşim alanlarında aile sağlığı merkezi personeli, kamu ve özel üniversite hastaneleri dahil hastane personeli ve hükümetle çalışan gönüllü sağlık tesisleri hizmet vermektedir.

Sağlık hizmeti sağlarken uygulanan prosedürler ve karşılaşılan sorunlar şunlardır:

  • Geçici koruma altında bulunan, nüfus cüzdanı olan, henüz kaydedilmemiş ve yaralanmış göçmenlere sunulan farklı sağlık hizmetleri vardır. Sınırda yaralanmış olan göçmenler tedavi edildikten sonra kayıt altına alınırlar.
  • Genel sağlık sigortasının karşılamadığı ekstra herhangi bir sağlık hizmeti sunulmaz. Göçmenler sadece kaydedildikleri şehirden sağlık hizmeti alabilirler. Başka bir şehre sevk edilmeden, o şehirde sağlık hizmeti almak için başvuramazlar.
  • Geçici koruma altında olup sağlık güvenlik kaydı ve kimlik kartı bulunanlar hariç, göçmenler sadece toplum sağlığını tehdit eden salgın ve bulaşıcı hastalıklar söz konusu olduğunda acil yardım ve geçici sağlık hizmetinden faydalanabilirler.
  • Aile hekimleri kendilerine kaydedilmiş olan geçici korumadaki göçmenleri muayene etmek ve gereken durumda reçete yazmak zorundadırlar.
  • Sağlanan sağlık hizmetlerinin maliyeti, Sağlık Bakanlığı’nın kontrolü altındaki AFAD ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, Türk halkına yönelik sağlık uygulamaları bildirisindeki değeri aşmayacak şekilde ödenir.
  • İlaç maliyetleri, anlaşmalı eczanelerde, %80 AFAD ve %20 hasta tarafından ödenmektedir. Yatan hasta tedavisinde teşhis, tedavi ve ameliyat vb. tüm masraflar il tarafından karşılanır. Sevk edilmeden bir üniversite hastanesi veya özel hastaneden tedavi alınması durumunda, harcamalar hastalar tarafından karşılanır.
  • Kaydedilen yabancı kimseleri geçici konaklama merkezlerine yerleştirirken işsiz ve\veya engeli bulunan yetişkinler ile çocuklara öncelik verilir. Bu geçici konaklama merkezlerinin kurulacağı yerlere AFAD karar verir. Geçici barınma merkezlerinde kurulan geçici sağlık merkezleri, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara göre işletilir.
  • Eğer tercüman olmadan yabancı bir kişi ile gereken iletişim kurulamıyorsa, tercümanlık hizmetleri ücretsiz olarak sağlanır.
  • Koruyucu sağlık hizmetleri Halk Sağlığı Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşlar (Sağlık Ocakları ve Aile Sağlığı Merkezleri) tarafından verilmektedir. Ayrıca, geçici olarak verilen izinlere uygun olarak öncelikli sağlık hizmetleri Gönüllü Sağlık Kurumları tarafından verilebilir.

 

Fotoğraf: Antakya Sağlık Ocağı tarafından karşılanan Göçmen Sağlığı Merkezi

AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINCA (AFAD) BİNGÖL’E GÖNDERİLEN RAMAZAN PAKETLERİ, SURİYELİ AİLELERE DAĞITILDI. (YILMAZ ATAR/BİNGÖL-İHA)

Fotoğraf: AFAD’ın konaklama alanlarına yaptığı gıda yardımı

Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından sağlanan bazı hizmetler de sağlıkla yakından ilgilidir. Mevzuata göre koruyucu sağlık hizmetleri aşağıdakiler kapsamında sunulmaktadır:

  • Ülkemizdeki bebekler, çocuklar ve ergenlere sağlanan bütün hizmetler (aşı, tarama, gözlem hizmetleri) mevzuattaki geçici koruma altındaki göçmenler kısmına uygun olarak karşılanmalıdır.
  • Ülkemizde bulunan ve geçici koruma altında olan her kadının genel ve\veya gebelik takibi, üreme çağındaki kadınlar için aile planlaması hizmetleri de aynı şekilde sağlanmalıdır. Şiddet ve insan ticareti mağduru kadınlar için ilgili mevzuat gereğince gereken önlemler alınmalıdır.
  • Ülkeye girerek sevk merkezine gelen yabancılar sağlık kontrolünden geçirilmeli ve herhangi bir bulaşıcı hastalık riskine karşı önlemler alınmalıdır.
  • Geçici olarak koruma altında bulunanlar arasında madde bağımlılığı veya psikolojik sorunları olduğu tespit edilenler için gerekli önlemler alınmalıdır. Tedaviler ve takip, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün belirlediği kurallara uygun olarak yapılmalıdır.
  • Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, refakatsiz çocukların ve geçici koruma kapsamındaki kişilere sağlanacak psikososyal destek hizmeti alacak engelli kişilerin barınma, bakım ve denetiminde sağlanacak sosyal yardımın tanımlanmasından ve dağıtılmasından sorumludur. Savunmasız gruplar, ülkemizdeki yasalar çerçevesinde anaokulları, kadın sığınma evleri gibi kurumların hizmetlerinden yararlanabilirler.

Fotoğraf: Suriyeli göçmen tarafından işletilen bir kafe

Önümüzdeki makalelerde Türkiye’deki göçmenlere sağlanan aşı hizmetlerini konuşacağız.

Göçmen sağlığı hakkında herhangi bir soru sormaktan çekinmeyin. Bu konuda ne düşünüyorsunuz? Etrafınızda sağlık hizmetine muhtaç göçmenler var mı? Ülkenizde bulunan göçmen sağlık poliçeleri hakkındaki fikriniz nedir? Yorumlarınız yeni makalelerimizin konularını belirlemede bize yardımcı olacaktır. Yorumlarınızı bekliyoruz. Okuduğunuz için teşekkürler.

Kaynaklar:

https://www.who.int/migrants/en/

http://www.euro.who.int/en/health-topics/health-determinants/migration-and-health/resources/phame-newsletter

Simsek, D., & Koser Akcapar, S. (2018). The Politics of Syrian Refugees in Turkey: A Question of Inclusion and Exclusion through Citizenship. Social Inclusion, 6(1), 176-187. https://doi.org/10.17645/si.v6i1.1323

https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/3.5.20146883.pdf

http://www.24saatgazetesi.com/turkiyeden-multeci-rekoru/

https://ankasam.org/turkiyedeki-suriyeli-multeci-krizi-ve-guvenli-bolge-tartismalari/

ttps://www.haberturk.com/yerel-haberler/haber/12178402-abden-suriyeliler-icin-saglik-ekipmani-destegi

https://www.capakcurgazetesi.com.tr/afaddan-suriyeli-ailelere-yardim-26318

https://tr.sputniknews.com/ekonomi/201809271035396979-turkiye-suriyeli-istihdam/

Aysenur Karaca
Aysenur Karaca
Ayşenur Karaca 1994 yılında doğmuştur. ÜMRG Anadolu Lisesi'nden mezun olan Karacaü Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nde Tıp eğitimine intörn doktor devam etmektedir. Yeryüzü Doktorları'nda gönüllü doktor olarak çalışmaktadır. Hayat Sağlık ve Sosyal Hizmet Vakfı'nda yine gönüllü olarak göç araştırmaları üzerine çalışmaktadır. Özellikle Anadolu'ya yapılan göçler ve mülteci kamplardaki sağlık sorunları ile ilgilenmektedir. Sağlık ve Sosyal Hizmetlerin Konak Dergisi'nde yayınlar yapmaktadır.

Covid 19 ve Mültecilik ve Dünya

Tüm dünyayı kasıp kavuran Covid 19, halk arasında Corona, 7’den 70’e herkesi etkiledi. Hakkında aylardır onlarca şey yazılıp çiziliyor. Ne yememiz, nasıl giyinmemiz, bu...

Zehra

Merhaba, ismim Zehra. 36 yaşındayım. Uzun bir hayat hikayem var ve biliyorum ki bu zamana kadar yaşadığım her şeyi kabullenmek bir ömür sürecek yine...

Canan

  Benim adım Canan. Sivas'ta doğdum ve İstanbul'da büyüdüm. Bir kız kardeşim ve bir de abim var. 18 yıldır Şikago'da yaşıyorum. Biz çocukken babam geçimini...

Türkiye’deki Göçmenler için Planlanan İmmünizasyon Programları

İmmünizasyon (immunization) yahut aşılama, uygulanan kişinin bulaşıcı bir etkene maruz kalması durumunda hasta olmasını engelleyecek bir koruyucu bağışıklık sistemi yaratma tekniğine verilen isimdir. Oldukça...

Rukiye

Doğu Türkistan'lıyım. Dünyanın en sessiz ama en şiddetli zulümlerinden birinin yaşandığı topraklarda doğdum. 22 yaşındayım. Türkiye'ye, İstanbul'a bir yıl önce annem ve babamla birlikte...

Umut…

Bazı bayram mesajları alınca fark ettim, kelimelere yüklediğimiz anlamları çokça düşünüyorum şu günlerde. Şöyle bir cümle okumuştum bir romanda, ‘Kelimelere herkes kendine göre bir...